بررسی بیماری کم خونی که ریشه در فقر آهن دارد

“پایگاه اینترنتی روبات سورنا”:

بررسی بیماری کم خونی که ریشه در فقر آهن دارد

بررسی مریضی کم خونی که ریشه در فقر آهن دارد 

کم خونی مریضی هست که تعداد زیادی از افراد جامعه و به خصوص خانم ها با آن مواجه میباشند و کمتر کسی هست که برای درمان آن بطور جدی عمل کند.کم‌خونی وضعیتی هست که در آن تعداد یا اندازه گلبول‌های قرمز و یا مقدار هموگلوبین موجود در خون کاهش یافته و تبادل اکسیژن و دی‌اکسیدکربن بین خون و سلول‌هادچار اختلال می‌شود.

 

از علل ایجادکننده کم‌خونی می‌توان کمبودهای تغذیه‌ای، خونریزی، ناهنجاری‌های ژنتیکی، بیماری‌های مزمن و یا مسمومیت‌های دارویی را نام برد. منظور از کم‌خونی‌های تغذیه ای کم‌خونی‌هایی هست که در اثر دریافت ناکافی مواد مغذی ایجاد می‌شوند.

 

از مهم‌ترین مواد مغذی جهت خون‌سازی که کمبود آن‌ها موجب بروز کم‌خونی می‌شود می‌توان به آهن،‌ ویتامین ب ۱۲ و اسیدفولیک اشاره کرد. از بین آن‌ها کم‌خونی ناشی از فقر آهن یکی از شایع‌ترین کم‌خونی‌های تغذیه‌ای هست.فقر آهن یکی از شایع‌ترین اختلالات تغذیه‌ای در کشورهای در حال توسعه و مهم‌ترین خاطر کم‌خونی تغذیهای در کودکان و زنان در سنین باروری هست

 

که با ایجاد گلبول‌های قرمز کوچک و کاهش میزان هموگلوبین مشخص می‌شود که این بیماری سبب اتلاف منابع و مراقبت‌های بهداشتی، کاهش بهره‌وری در اثر افزایش میزان مرگ و میر ابتلا به بیماری در مادران و کودکان و بالاخره کاهش ظرفیت جسمی‌ و روانی در بخش بزرگی از جامعه می‌شود.

 

میزان نیاز به آهن

میزان نیاز به آهن براساس سن، جنس و وضعیت فیزیولوژیکی افراد متفاوت هست. مثلا زنان باردار به خاطر افزایش حجم خون، رشد جنین و جفت و سایر بافت‌ها به آهن بیشتری نیاز دارند. به همین دلیل بیش از سایرین در معرض خطر کم‌خونی قرار دارند. در شیرخواران در صورت سلامت مادران، میزان آهن موجود در شیر مادر برای ۶ـ۴ ماه اول زندگی کافی هست.

 

ولی در مورد نوزادانی که با وزن کم متولد می‌شوند، ذخایر آهن کم بوده و باید از ۳ ماهگی آهن اضافی به صورت قطره خوراکی خورانده شود. همچنین بستن پیش از موقع بند ناف نیز به این دلیل که نوزاد را از یک سوم کل خونش محروم می‌کند، خطر فقر آهن را افزایش می‌دهد.

 

دلایل فقر آهن

دلایل گوناگونی برای کمبود آهن وجود دارد که از آن جمله می‌توان به علل زیر اشاره کرد

۱ ـ دریافت ناکافی آهن به دلیل رژیم غذایی مورد بهره گیری که در آن آهن کمی ‌وجود دارد، مثل بعضی از رژیم‌های گیاه خواری.

 

۲ ـ جذب ناکافی آهن در اثر اسهال، کاهش ترشح اسید معده، مشکلات گوارشی یا تداخلات دارویی و داروهایی مثل کلستیرامین، سایمتیدین، پانکراتین، رانیتیدین و تتراسایکلین).

 

۳ ـ افزایش نیاز به آهن برای افزایش حجم خون در دوران نوزادی، نوجوانی، بارداری و شیردهی.

 

۴ ـ خون‌ریزی زیاد در دوران عادت ماهانه و یا در اثر جراحات یا ناشی از همورویید (بواسیر) یا بیماری‌های بدخیم و انگل‌ها. کمبود آهن در مردان بزرگسال معمولا در اثر از دست دادن خون هست.

 

علایم کم‌خونی ناشی از فقر آهن

بعضی از علایم کم‌خونی فقر آهن عبارتند از:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم‌ها، خستگی زودرس، سرگیجه و سردرد، خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست و پاها، حالت تهوع و در کم‌خونی شدید گود شدن روی ناخن(ناخن قاشقی.

 

درمان کم‌خونی ناشی از فقر آهن

برای درمان کم‌خونی از چند روش بهره گیری می‌شود که بهترین و کم‌خطرترین آن‌ها بهره گیری از مکمل‌های خوراکی هست. درمان با نمک‌های ساده آهن مثل سولفات فروی خوراکی کاملا موثر بوده و به شکل قرص، کپسول یا مایع هست و باید مصرف آن‌ها تا چندین ماه ادامه یابد.

 

چنانکه این قرص‌ها با معده خالی مصرف شوند جذب آن‌ها بهتر و بیشتر صورت می‌گیرد، ولی در این حالت سبب تحریک معده و بروز مشکلات گوارشی می‌شوند. عوارض گوارشی ناشی از مصرف آهن نظیر تهوع، دل پیچه، سوزش قلب، اسهال یا یبوست را می‌توان به حداقل رساند، به شرطی که آهن را با میزان بسیار کم مصرف کرده

 

و به تدریج به میزان آن افزوده تا به حد مورد نیاز بدن برسد. بهتر هست قرص آهن در آخر شب گذشته از خواب بهره گیری شود تا عوارض ناشی از آن کاهش یابند.ویتامین C جذب آهن را افزایش می‌دهد. به همین دلیل معمولا مصرف ویتامین C به همراه آهن پیشنهاد می‌شود. اضافه بر درمان دارویی باید به میزان آهن قابل جذب در غذا نیز دقت کرد.

 

جذب آهن غذا اغلب تحت تاثیر شکل آهن موجود در آن می‌باشد. آهن موجود در پروتئین‌های حیوانی مثل گوشت گاو، ماهی، پرندگان آهن هم بیشتر جذب می‌شود، در حالی که جذب آهن پروتئین‌های گیاهی مثل سبزی‌ها و میوه‌ها آهن غیرهم کمتر می‌باشد. باید دقت داشت که ویتامین C جذب آهن سبزی‌ها و میوه‌ها آهن غیرهم را بیشتر می‌کند. مصرف چای همراه یا بلافاصله بعد از غذا می‌تواند جذب آهن را تاحدصفر تا پنج درصد کاهش دهد.

 

قهوه، تخم‌مرغ، شیر و لبنیات، نان گندم، حبوبات حاوی اسید فیتیک و فیبرهای غذایی جذب آهن را به خاطر تشکیل کمپلکس‌های نامحلول کاهش می‌دهند. بنابراین فرآورده‌های حاوی آهن، طی یک ساعت گذشته یا دو ساعت بعد از مصرف هر یک از این مواد نباید مصرف شود.

 

منابع غذایی آهن دار

منابع غذایی آهن‌دار عبارتند از جگر قلوه گوشت قرمز ماهی زرده تخم‌مرغ، سبزی‌های دارای برگ سبز تیره مثل جعفری، اسفناج و حبوبات، مثل عدس و لوبیا همچنین میوه‌های خشک برگه‌ها بخصوص برگه زردآلو و دانه‌های روغنی.

 

عوامل افزایش دهنده جذب آهن و منابع غذایی آن‌ها:

۱ـ اسید سیتریک و اسید اسکوربیک یا ویتامین ث که در آلو، خربزه، ریواس، انبه، گلابی، طالبی، گل کلم، سبزی‌ها، آب پرتقال، لیمو شیرین، لیمو ترش، سیب و آناناس وجود دارند می‌توانند عوامل افزایش دهنده جذب آهن در بدن باشند.

 

۲ ـ اسید مالیک و اسید تارتاریک که در هویج، سیب زمینی، چغندر، کدوتنبل، گوجه فرنگی، کلم پیچ و شلغم موجود هست نیز سبب افزایش جذب آهن می‌شوند.

 

۳ ـ محصولات تخمیری مثل سس سویا نیز در این دسته از عوامل گنجانده می‌شود.

 

توصیه‌های کلی زیر را به کار ببندید:

۱ ـ بهره گیری از غذاهایی که غنی از آهن می‌باشند.

 

۲ ـ بهره گیری از منابع غذایی حاوی ویتامین ث هر وعده غذایی جهت جذب بهتر آهن (مثل پرتقال، گریب‌فروت، گوجه فرنگی، کلم، توت فرنگی، فلفل سبز، لیمو ترش)

 

۳ ـ گنجاندن گوشت قرمز، ماهی یا مرغ در برنامه غذایی.

 

۴ ـ پرهیز از مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا.

 

۵ ـ برطرف کردن مشکلات گوارشی و یبوست.

 

۶ ـ تصحیح عادات غذایی غلط (مثل مصرف مواد غیر خوراکی مثل خاک، یخ) که خود از علایم کم خونی فقر آهن می باشند.

 

۷ ـ مشاوره با پزشک و متخصص تغذیه جهت پیشگیری به موقع و یا بهبود کم‌خونی.

 

۸ ـ بهره گیری از نانهایی که از خمیر ورآمده تهیه شده‌اند.

 

۹ ـ بهره گیری از خشکبار مثل توت خشک، برگه آلو، انجیر خشک و کشمش که منابع خوبی از آهن میباشند.

 

۱۰ ـ بهره گیری از غلات و حبوبات جوانه زده.

 

۱۱ ـ شست و شو و ضد عفونی کردن سبزی‌هایی که بهره گیری می‌کنید.

 

۱۲ ـ شستن کامل دستها با آب و صابون گذشته از تهیه و مصرف غذا و پس از هر زمان اجابت مزاج

 

۱۳ ـ مصرف هرروز یک قرص آهن از پایان ماه چهارم بارداری تا سه ماه پس از زایمان در زنان باردار.

 

۱۴ ـ مصرف قطره آهن همزمان با شروع تغذیه تکمیلی تا پایان ۲ سالگی در کودکان.

 

منبع:irteb.com

 

 



لینک مطلب



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *